Relacja mgr Eveliny Kachynskiej ze stażu z projektu NAWA STER NextGenPhDs

W ramach projektu „Next Generation Global PhDs”, dofinansowanego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej, mgr Evelina Kachynska odbyła dwumiesięczny staż badawczy na wydziale Archeologii Uniwersytetu Kocaeli w Turcji, w Departamencie Archeologii Bliskiego Wschodu.

Większość pobytu doktorantka poświęciła na badania terenowe. Przeprowadziła również uzupełniające kwerendy biblioteczne i muzealne. Badania terenowe stanowią niezwykle istotną część przygotowań do jej rozprawy i obejmują zarówno tereny dawnego Konstantynopola (obecnie Stambuł), jak i wybrane stanowiska archeologiczne w historycznej Anatolii w Azji Mniejszej.

W Stambule mgr Kachynska sporządziła dokumentację fotograficzną i opisową obiektów architektonicznych, które wcześniej nie były dostępne z powodu prac konserwatorskich i restauratorskich. Jednym z takich obiektów jest północny kościół (katolikon) Monasteru Lipsa (obecnie Fenari Isa Camii), konsekrowany w 907 r. Drugim obiektem jest kościół-meczet Vefa (Vefa Kilise-Camii), którego pochodzenie jest niepewne, a jego datowanie opiera się jedynie na analizie architektonicznej, przypuszczalnie wskazującej na X w. Obie budowle stanowią ważny element bazy porównawczej dla badań nad sakralną architekturą murowaną Rusi Kijowskiej w X–XIII w.

Kolejnym etapem badań terenowych było uczestnictwo w wykopaliskach na stanowisku Bathonea (Avcilar, prowincja Stambuł), prowadzonych przez Uniwersytet Kocaeli. Udział w wykopaliskach obejmował ćwiczenia z zakresu wyznaczania stratygrafii murów bizantyjskich, rozwarstwiania i identyfikacji wątków murarskich oraz wstępnego datowania. Szczególną uwagę poświęcono również zaprawom budowlanym i metodom pobierania próbek do dalszych badań chemicznych.

Doktorantka przeprowadziła kwerendy biblioteczne m.in. w bibliotece Süleymaniye, która posiada największy zbiór islamskich manuskryptów w Turcji. W ramach kwerend muzealnych skupiła się na lapidariach, czyli zbiorach eksponatów kamiennych – głównie fragmentów dekoracji architektonicznej. Celem tych badań było uzupełnienie bazy porównawczej dla zachowanych fragmentów dekoracji kościołów Rusi z X–XIII w. Kwerendy przeprowadzono w Muzeum Archeologicznym w Izniku, Muzeum Historycznym w Amasrze oraz zbiorach przy zachowanych obiektach architektonicznych, takich jak Fenari Isa Camii i Vefa Kilise-Camii.

Ważnym doświadczeniem była także możliwość zapoznania się z metodą skanowania cysterny poziemnej z okresu środkowobizantyjskiego, znajdującej się przy kościele Myrelaion (obecnie Bodrum Camii) w Stambule.