W semestrze zimowym roku akademickiego 2025/2026 przygotowaliśmy dla naszych doktorantów I i II roku warsztaty
AI w humanistyce
Warsztaty poprowadzi
Dr Patryk Hubar-Kołodziejczyk
(CHC IBL PAN)
Zajęcia poświęcone są zastosowaniu narzędzi sztucznej inteligencji oraz metod przetwarzania języka naturalnego w pracy badawczej. Ich celem jest rozwinięcie kompetencji niezbędnych do świadomego, krytycznego i odpowiedzialnego korzystania z modeli językowych oraz narzędzi NLP jako wsparcia procesu badawczego. Szczególny nacisk kładziony jest na metodologiczne aspekty pracy z AI, ograniczenia dostępnych rozwiązań oraz kwestie etyczne związane z ich stosowaniem w badaniach naukowych.
Zajęcia 1:
Techniki promptowania i zarządzanie kontekstem w dużych modelach językowych
Pierwsze zajęcia koncentrują się na praktycznym wykorzystaniu dużych modeli językowych (LLM) w pracy badawczej. Omawiane są zasady formułowania zapytań (promptów) w taki sposób, aby uzyskiwać odpowiedzi adekwatne do celów naukowych, a także strategie iteracyjnej pracy z modelem i kontroli generowanego outputu. Istotnym elementem zajęć jest zarządzanie kontekstem, w tym praca z dłuższymi tekstami, dokumentami źródłowymi oraz zadaniami wieloetapowymi. Równolegle poruszane są zagadnienia związane z ograniczeniami LLM, takimi jak ryzyko generowania niezweryfikowanych treści, brak przejrzystości procesu wnioskowania czy wpływ danych treningowych na odpowiedzi modelu. Zajęcia obejmują również wykorzystanie narzędzi pełniących funkcję asystentów badawczych, wspierających analizę literatury, porządkowanie materiału badawczego oraz wstępne etapy interpretacji danych.
Zajęcia 2:
Małe modele i narzędzia NLP w zadaniach specjalistycznych
Drugie zajęcia poświęcone są zastosowaniu mniejszych, wyspecjalizowanych modeli językowych oraz klasycznych metod NLP w konkretnych zadaniach badawczych. Omawiane są m.in. techniki ekstrakcji informacji, rozpoznawania bytów nazwanych, analizy tematycznej oraz pracy na korpusach dziedzinowych. Szczególną uwagę zwraca się na zalety takich rozwiązań, w tym większą kontrolę nad procesem analizy, możliwość lokalnego uruchamiania modeli, niższe wymagania obliczeniowe oraz lepsze dopasowanie do zasad etyki badań i ochrony danych. W ramach zajęć przedstawiane są również badawcze infrastruktury i platformy oferujące bezpłatny dostęp do narzędzi NLP oraz zasobów językowych, które mogą być wykorzystywane w indywidualnych projektach doktoranckich.
Warsztaty dla II roku odbyły się w trakcie grudniowego zjazdu, natomiast doktoranci I roku wezmą w nich udział 14 stycznia i 11 lutego 2025 roku.
