W semestrze letnim 2025/2026 dla doktorantów I roku przygotowaliśmy konwersatorium
Humanistyka cyfrowa
Prowadząca: dr Anna Mędrzecka-Stefańska (IBL PAN)
Opis zajęć:
Zajęcia poświęcone są szeroko rozumianej humanistyce cyfrowej, jej aktualnym trendom badawczym oraz otwierającym się możliwościom badawczym, edytorskim i wydawniczym. Celem zajęć jest zapoznanie doktorantów z różnymi definicjami humanistyki cyfrowej oraz praktycznymi realizacjami badań, projektów i działań w tym obszarze. Przedmiotem seminarium jest humanistyka cyfrowa rozumiana nie jako konkretna dyscyplina czy metoda, ale jako zespół różnych praktyk badawczych, wykorzystujących cyfrową (pierwotnie bądź wtórnie) formę przedmiotu badań.
Terminy zajęć: 11 marca, 15 kwietnia, 10 czerwca
Forma zajęć:
Zajęcia będą łączyć elementy teoretyczne i praktyczne. Doktoranci zapoznają się z koncepcjami i definicjami humanistyki cyfrowej oraz podstawowymi założeniami jej badań. Część praktyczna obejmie analizę konkretnych projektów oraz wykonanie przykładowych badań za pomocą ogólnodostępnych infrastruktur cyfrowych.
Forma zaliczenia:
Doktoranci będą proszeni o przygotowanie prezentacji wybranego projektu/narzędzia cyfrowego zgodnego ze swoimi zainteresowaniami badawczymi. Możliwe jest też zaprezentowanie badania przeprowadzonego z wykorzystaniem metodologii humanistyki cyfrowej.
Zakres tematyczny:
1. Wprowadzenie do humanistyki cyfrowej
Definicje i granice humanistyki cyfrowej
Problem interdyscyplinarności i zespołowości badań
2. Infrastruktura badawcza humanistyki cyfrowej
Najważniejsze instytucje i konsorcja wspierające cyfrowych humanistów
Infrastruktury badawcze i zespoły
Otwarta humanistyka i otwarta nauka (open science, open access)
3. Metody i narzędzia humanistyki cyfrowej
Digitalizacja: standardy i narzędzia
Badania stylometryczne i atrybucja autorska
Badania translatologiczne
Wykorzystanie metod humanistyki cyfrowej w literaturoznawstwie i językoznawstwie
4. Projekty i publikacje cyfrowe
Monografie cyfrowe
Cyfrowe edytorstwo naukowe
Dane badawcze: big data, metadane, RDM, FAIR data
5. Wizualizacja danych w humanistyce cyfrowej
Wykresy i wizualizacje danych
Wizualizacja informacji
6. Problemy i krytyka humanistyki cyfrowej
Wyzwania metodologiczne
Etyka badań cyfrowych
Krytyczna analiza podejścia cyfrowego w humanistyce
Literatura:
- Zwrot cyfrowy w humanistyce. Internet / Nowe Media / Kultura 2.0., red. Andrzej Radomski i Radosław Bomba, E-naukowiec, Lublin 2013. Online: http://e-naukowiec.eu/wpcontent/uploads/2013/05/Zwrot_cyfrowy_w_humanistyce.pdf
- Anne Burdick, Johanna Drucker, Peter Lunenfeld, Todo Presner, Jeffrey Schnapp, Digital_Humanities, The MIT Press, Cambridge 2012, Open-access edition: https://mitpress.mit.edu/sites/default/files/titles/content/9780262018470_Open_Access_Edition.pdf
- Debates in the digital humanities, red. Matthew K. Gold, Minneapolis : University of Minnesota Press, 2012. Open-access edition: http://dhdebates.gc.cuny.edu/
- Panorama Literaturoznawstwa Cyfrowego, red. M. Maryl, B. Szleszyński, T. Umerle, https://nplp.pl/kolekcja/panorama-literaturoznawstwa-cyfrowego/ (digital-born)
Literatura uzupełniająca:
- Halawa M., Nowe media i archiwizacja życia codziennego, „Kultura Współczesna” 2011, nr 4, s. 27-41.
- Manovich L., Nauka ścisła o kulturze? Informatyka społeczna, humanistyka cyfrowa i analityka kulturowa, [w:] Metody badania i odkrywania miasta w danych, Instytucja Kultury Katowice – Katowice Miasto Ogrodów 2015, s. 23 – 39.
- Radomski A., Humanistyka cyfrowa w praktyce – analiza i wizualizacja obrazów, Roczniki Kulturoznawcze, 2015, nr 6(4).
- Solska E., Nowa Respublica Litteraria? Humanistyka cyfrowa jako metaorientacja współczesnych badań humanistycznych, Roczniki Kulturoznawcze, 2016, nr 7(1).
- Rybicki J., Stylometria w służbie tłumacza (na przykładzie własnych przekładów), „Rocznik Przekładoznawczy” 3-4, 2007/2008, s. 171-181.
- https://www.routledge.com/Digital-Analysis-of-Vaults-in-English-Medieval-Architecture/Buchanan-Hillson-Webb/p/book/9781138541337
- V. Osińska, Mapy nauki. Badania, potencjał oraz wyzwania w przykładach, Toruń 2021
- Nicolas Guillerat, John Scheid, Milan Melocco, Starożytny Rzym. Infografiki, Poznań 2021 https://www.rebis.com.pl/pl/book-starozytny-rzym-infografiki-john-scheid-milan-melocco-nicolas- guillerat,SCHB10694.html
- D. Smołucha, Humanistyka cyfrowa w badaniach kulturowych. Analiza zjawiska na wybranych przykładach, Kraków 2021
- M. Maryl, Kim są polscy humaniści cyfrowi, „Teksty Drugie” 1/2017, https://journals.openedition.org/td/2058
- J. Ucińska, Humanistyka cyfrowa : problemy definiowania pojęcia, http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-031d4997-d035-4246-80c1-8a9ecbce5141
