Relacja mgr Eveliny Kachynskiej z wyjazdu w ramach projekt NAWA PROM

powrót do aktualności

Wyjazd naukowy w ramach projektu NAWA PROM dzielił się na dwie części: kwerendy biblioteczne i wizyty na Uniwersytecie w Kocaeli oraz badania terenowe, które stanowiły spore wyzwanie.

Praca w bibliotece na Wydziale Sztuki i Nauki Uniwersytetu w Kocaeli stanowiła etap przygotowawczy do prac terenowych, polegający na uzupełnieniu braków w literaturze na temat architektury środkowobizantyjskiej z południowych terenów cesarstwa, ze szczególnym uwzględnieniem okolic miasta Demre, ówczesnej destynacji wielu pielgrzymek. Po opracowaniu zebranej literatury oraz
wstępnych konsultacjach z pracownikami Wydziału przyszedł czas na badania terenowe.

Najważniejszym punktem wyjazdu było zbadanie ruin kościoła bizantyjskiego w miejscowości Dereağzı, położonej na północ od miasta Demre w prowincji Antalya. Na terenie obiektu nie prowadzono badań archeologicznych, tak więc kościół nadal pozostaje w dużym stopniu enigmą dla świata bizantynistyki. Świątynia była wzniesiona przypuszczalnie w IX w. w dolinie Kasaba u podnóża niewysokiego masywu
górskiego. Obecnie budowla jest zrujnowana, lecz nadal zachowuje monumentalne cechy środkowobizantyjskiego okresu: rozbudowany ekzonarteks i dwupoziomowy korpus z wyeksponowanym wątkiem murarskim – opus mixtum. Prace dokumentacyjno-fotograficzne zaczynałam codziennie przed 6 rano ze względu na najbardziej korzystne światło. Po ok. 40 minutach przechodziłam do sporządzenia dokumentacji rysunkowej oraz pomiarów budowli.  Po zakończeniu prac terenowych w Dereağzı, w celu uzyskania materiału
porównawczego, odwiedziłam słynną świątynię św. Mikołaja w Demre (antycznej Myrze), na którym przypuszczalnie wzorowany jest obiekt w dolinie Kasaby.

Kolejnym miejscem poszukiwań analogii, tym razem do dekoracji architektonicznej kościoła, było Muzeum Archeologiczne w Antalyi.Przy okazji zwiedziłam imponujące zbiory galerii rzeźby antycznej, z której słynie muzeum.

Następny etap badań terenowych odbyłam w Stambule, gdzie sporządziłam  dokumentację fotograficzną kościoła Myrelaion (obecnie meczet Bodrum). Szczególne znaczenie miała dekoracja architektoniczna cysterny, znajdującej się pod świątynią. Zarówno świątynia Romana Lekapena w Konstantynopolu, jak i kościół w Dereağzı stanowią ważny punkt badań w ramach mojej pracy doktorskiej na temat genezy wzorców bizantyjskich w architekturze murowanej Rusi Kijowskiej X-XIII w.

Po zakończeniu prac terenowych powróciłam na kampus Wydziału Sztuki i Nauki Uniwersytetu w Kocaeli, gdzie zaprezentowałam wstępne wyniki badań na seminarium archeologicznym oraz odbyłam kolejne konsultacje z badaczami z Katedry Bizantynistyki.

1. Widok na ruiny kościoła w Dereağzı od Wschodu


2. Widok na monumentalny ekzonarteks kościoła od strony północnej


3. Pozostałości muru z widocznym wątkiem opus mixtum oraz gzymsami, wskazującymi na
istnienie empor. W górnej partii widoczny jest zachowany fragment sklepienia kolebkowego oraz
pendentywów, niegdyś podtrzymujących centralną kopułę budowli.


4. Widok na ruiny murów w pełnym słońcu około południa, na północnych ścianach budowli
widoczne są cienie – wróg każdej dokumentacji fotograficznej


5. Panoramiczny widok z nawy centralnej kościoła: na pierwszym planie widoczne są ruiny
diakonikon, na drugim – pozostałości murów oktagonalnej przybudowy oraz masyw górski,
zamykający dolinę Kasaby


6. Spolium – element architektoniczny o pochodzeniu przedbizantyjskim, ponownie użyty jako
materiał budowlany w murze kościoła

7. Wnętrze kościoła św. Mikołaja w Demre, widok na synthronon w prezbiterium świątyni


8. Płyta ekranowa bemy z świątyni bizantyjskiej, Muzeum Archeologiczne w Antalyi


9. Galeria rzeźby antycznej, Muzeum Archeologiczne w Antalyi


10. Koci strażnik Muzeum Archeologicznego w Antalyi, z którym lepiej nie żartować, ponieważ
grozi to utratą nogi


11. Eksterior bizantyjskiego kościoła Myrelaion (obecnie meczet Bodrum) w Stambule


12. Wnętrze cysterny pod kościołem Myrelaion


13. Zachowany element dekoracji architektoniczne cysterny – marmurowa konsola